Czy wiesz że … wiosna w lesie budzi się znacznie wcześniej, niż myślimy?

Choć w ludzkim odczuciu wiosna przychodzi dopiero wtedy, gdy drzewa wypuszczają liście, a dni stają się wyraźnie cieplejsze, las budzi się znacznie wcześniej. Przyroda nie kieruje się datami w kalendarzu, lecz długością dnia, temperaturą i dostępem do światła. Właśnie dlatego pierwsze oznaki nowego sezonu pojawiają się często wtedy, gdy ziemia jest jeszcze chłodna, a nocami zdarzają się przymrozki.

Jednymi z pierwszych zwiastunów wiosny są rośliny. Przebiśniegi, śnieżyce wiosenne czy zawilce potrafią rozpocząć wegetację bardzo wcześnie, korzystając z wilgoci i światła docierającego do dna lasu, zanim drzewa okryją się liśćmi. Równie wcześnie „budzą się” drzewa i krzewy wiatropylne. Leszczyna i olsza wypuszczają charakterystyczne bazie, uwalniając pyłek często jeszcze pod koniec zimy. To jeden z pierwszych sygnałów, że cykl przyrodniczy wchodzi w nową fazę.

Niemal równolegle do roślin ożywiają się płazy. Żaby trawne i ropuchy, które zimowały w mule, norach lub pod warstwą liści, zaczynają wędrówki do zbiorników wodnych. Niejednokrotnie dzieje się to bardzo wcześnie — czasem już w lutym lub na początku marca. Ich pojawienie się przy stawach i rowach to jeden z najbardziej wyraźnych znaków, że przyroda powoli wychodzi z zimowego spoczynku.

Wraz z pierwszymi cieplejszymi dniami można zauważyć również owady. Pszczoły, trzmiele i niektóre muchówki wykonują tzw. obloty — krótkie loty orientacyjne po zimowym okresie bezruchu. Dla całego ekosystemu to moment niezwykle ważny, bo wraz z nimi rozpoczyna się proces zapylania, bez którego wiosenny rozwój roślin byłby niemożliwy.

W świecie ssaków wiosenne przebudzenie ma różny charakter. Gatunki zapadające w sen zimowy, takie jak jeże, stopniowo wracają do aktywności, wykorzystując zapasy energii zgromadzone jesienią. Borsuki, które zimą znacznie ograniczają ruch, coraz częściej opuszczają nory. Drapieżniki, w tym lisy, funkcjonują przez cały rok, ale właśnie wczesną wiosną wchodzą w okres intensywnej aktywności związanej z wychowem młodych.

Warto pamiętać, że wiosna w lesie nie wybucha nagle. To proces rozłożony w czasie, przebiegający etapami. Najpierw budzą się rośliny i drobne organizmy, potem płazy i owady, następnie ptaki i ssaki. Dopiero na końcu drzewa liściaste wypuszczają liście, a las przybiera dobrze znaną, zieloną szatę.

Dlatego, gdy człowiekowi wydaje się, że „na wiosnę jest jeszcze za wcześnie”, przyroda często jest już o krok dalej. Wystarczy uważnie spojrzeć na runo leśne, wsłuchać się w pierwsze dźwięki i obserwować drobne zmiany. Las nigdy nie budzi się gwałtownie — on po prostu zaczyna żyć na nowo, po cichu i według własnego rytmu.

autor: Katarzyna Dudek/Łowczy Okręgowy Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Ciechanowie