Czy wiesz ... czym jest odwrócony dymorfizm?

U większości gatunków ptaków to samce wyróżniają się barwnym upierzeniem, dumną postawą i widowiskowymi zachowaniami. Jednak natura, jak to ma w zwyczaju, potrafi zaskakiwać i czasem całkowicie odwraca przyjęte schematy. Wśród ptaków drapieżnych – od sów po jastrzębie i sokoły – role te są odwrócone. To samice są większe, silniejsze i bardziej dominujące od samców. Zjawisko to określane jest mianem odwróconego dymorfizmu płciowego.

To przykład doskonale wykształconej strategii ewolucyjnej, w której różnice między płciami mają charakter funkcjonalny. Większe samice skuteczniej chronią gniazdo i potomstwo, natomiast mniejsze i zwinniejsze samce lepiej sprawdzają się w roli łowców. W rezultacie obie płcie uzupełniają się, tworząc harmonijny i efektywny układ współdziałania.

Przykłady z natury:

• Jastrząb gołębiarz (Astur gentilis) – samica bywa nawet o jedną trzecią większa od samca. To ona odpowiada za obronę gniazda, podczas gdy samiec zajmuje się zdobywaniem pokarmu.
• Sokół wędrowny (Falco peregrinus) – potężniejsza samica przewyższa partnera rozmiarem i masą ciała, natomiast mniejszy samiec (zwany tarem) jest szybszy i bardziej zwrotny, co czyni go doskonałym łowcą.
• Puchacz (Bubo bubo) – największa nasza sowa, której samica potrafi być nawet o kilogram cięższa od samca. Jej większe rozmiary pozwalają skutecznie chronić młode przed drapieżnikami.
• Sowa uszata (Asio otus) – samice są nie tylko większe, ale również wydają donośniejsze dźwięki, co pozwala im utrzymywać kontakt z partnerem i potomstwem w trudnych warunkach nocnych.

Odwrócony dymorfizm płciowy to dowód, że natura nie zna sztywnych schematów.
W świecie ptaków drapieżnych to właśnie samice są uosobieniem siły, odwagi
i odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Ich budowa, zachowanie i rola w wychowie młodych stanowią doskonały przykład biologicznej równowagi, w której różnice między płciami służą wspólnemu celowi – przetrwaniu gatunku.

Dlatego gdy obserwujemy szybującego jastrzębia lub słyszymy nocne pohukiwanie sowy, warto pamiętać, że to bardzo często ona – większa, silniejsza i czujniejsza – czuwa nad bezpieczeństwem swojego terytorium.

autor: Katarzyna Dudek/Łowczy Okręgowy Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Ciechanowie