Żelazny więzień cara pochodził z parafii Grudusk

Dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej w Ciechanowie Lech Zduńczyk opowiada o swoich wręcz sensacyjnie brzmiących ustaleniach, dotyczących jednego z najbardziej znanych polskich skazańców za czasów cara. Z jego ustaleń wynika, że pochodził on z parafii Grudusk.

Mowa o Walerianie Łukasińskim (1786–1868), który był kluczową postacią w konspiracji niepodległościowej w Królestwie Polskim, walczącą o odzyskanie pełnej suwerenności państwa. Od 1811 roku należał do masonerii, a w 1819 r. założył Wolnomularstwo Narodowe. W 1821 r. z jego inicjatywy powstało również Towarzystwo Patriotyczne, które skupiało działaczy dążących do odbudowy Polski. Połączył działalność wolnomularską z narodowym celem niepodległościowym, zakładając dwie tajne organizacje: Wolnomularstwo Narodowe i Towarzystwo Patriotyczne, które gromadziły patriotów i planowały przyszłe działania.

W 1822 r. został aresztowany, a w 1824 r. skazany na 9 lat ciężkiego więzienia. Po wybuchu powstania listopadowego, jako jeden z przywódców ruchu spiskowego, został zesłany do najcięższego carskiego więzienia.  Władze carskie tym razem skazały go na dożywocie. Łukasiński spędził w więzieniach i twierdzach w sumie 46 lat, z czego 37 lat w twierdzy szlisselburskiej, gdzie zmarł. Dzięki swojej postawie zyskał przydomek „żelaznego więźnia cara”. Postać Łukasińskiego stała się inspiracją dla przyszłych pokoleń, a jego los został upamiętniony w literaturze, np. w twórczości Adama Mickiewicza i Stanisława Wyspiańskiego.

Dotychczasowe źródła wskazują, że Łukasiński urodził się w Warszawie. Dyrektor Lech Zduńczyk twierdzi, że dotarł do ksiąg parafialnych parafii Grudusk. Z widniejących w nich zapisów wynika, że Walerian Łukasiński urodził się w miejscowości Garlino – Racibory, w parafii Grudusk (obecnie administracyjnie gmina Szydłowo, w powiecie mławskim), w rodzinie szlacheckiej. Jego rodzina zarządzała tam majątkiem, a następnie przeniosła się do majątku w Pawłowie, w gminie Regimin. W księgach parafii Grudusk widnieją imiona rodzeństwa Łukasińskiego. Do dziś żyją kuzyni dawnych właścicieli Pawłowa. To rodzina Łebkowskich, mieszkająca obecnie pod Warszawą.

Lech Zduńczyk ma opinię skrupulatnego regionalisty. Jako, że informacje w tej sprawie pochodzą z dwóch źródeł, mogą być prawdziwe.  Postaci Waleriana Łukasińskiego będzie poświęcony jutrzejszy (13 listopada) wykład Lecha Zduńczyka w PBP (parter) o godz. 17.00. Szczegóły na plakacie.