"W celu zmniejszenia ryzyka nadużyć". Zmiany w Ciechanowskim Budżecie Obywatelskim

Zmiany w sposobie oraz zasadach głosowania będą obowiązywały od najbliższej edycji Ciechanowskiego Budżetu Obywatelskiego (CBO). To efekt postulatów mieszkańców i radnych, ale też przypadków nadużyć we wcześniejszych odsłonach CBO. Rada Miasta podjęła właśnie uchwałę w tej sprawie, choć nie brakuje głosów, że zmian powinno być więcej.

Główna zmiana ma dotyczyć samego procesu oddawania głosów na projekty zgłoszone do budżetu obywatelskiego. To pokłosie sytuacji z ostatniej edycji, kiedy miało dojść do bezprawnego wykorzystania danych osobowych mieszkańców, w tym m.in. dzieci, bez ich zgody. Sprawą zajęła się policja. W związku z tym od najbliższej edycji CBO, zamiast numeru PESEL, mieszkańcy będą podawać adres zamieszkania. Ponadto do weryfikacji głosu oddanego elektronicznie dodany będzie też system SMS, co ma zmniejszyć ryzyko nadużyć. Radni zdecydowali również, że osoby poniżej 13. roku życia będą mogły głosować jedynie w formie stacjonarnej (przy urnie) w obecności opiekuna. 

Kolejna zmiana dotyczy liczby oddawanych głosów. Do tej pory każdy mieszkaniec mógł oddać głos na dwa projekty - osiedlowy i ogólnomiejski. Od teraz będzie można oddać maksymalnie trzy głosy - jeden na projekt z listy projektów ogólnomiejskich twardych, jeden na projekt z listy projektów ogólnomiejskich miękkich oraz jeden na projekt z listy projektów osiedlowych). Podjęta własnie uchwała wprowadza też zapis, że projekty miękkie lub twarde dotyczące placówek oświatowych realizowane będą tylko w ramach projektów ogólnomiejskich, a nie jak dotąd osiedlowych. 

Radni jednogłośnie podjęli uchwałę ws. zmian w CBO, jednak pojawiły się głosy, że nie są one dostateczne. Swoje wątpliwości podczas dyskusji zgłaszał radny PiS Stanisław Bronowski. - Niestety, zamiast mówić, że jest super, że rozwiązaliśmy problem, wypadałoby przyznać, że niestety pierwszy test został oblany. Dziś trzeba przyznać, że gasimy jedynie pożar, do którego warunki stworzyła sama Rada Miasta w zapisach uchwały.  Dziś wprowadzamy weryfikację kodem SMS. Dzieci do 13. roku życia będą mogły głosować jedynie w obecności i przy pomocy rodzica w formie papierowej. I to słuszny kierunek, eliminuje takie cuda, jak głosowanie w budżecie obywatelskim przez noworodka. Nie eliminujemy jednak wszystkich problemów, to też trzeba powiedzieć. Co z mieszkańcami, którzy mieszkają, ale nie są zameldowani? Co z tajnością głosowania? Co z udziałem placówek oświatowych? Tutaj ich możliwość składania projektów została ograniczona jedynie do projektów ogólnomiejskich, ale to nie eliminuje tego problemu.  Co z innymi problemami, takimi jak składanie projektów do budżetu obywatelskiego przez radnych? Dyskutowaliśmy o tym bardzo długo i chyba bez sensu byłoby przerzucanie się tymi samymi argumentami, ale niech zastanowią się Państwo na przyszłość, ponieważ wierzę, że te prace dalej będą się toczyć. Czy jeżeli nie jesteśmy w stanie oddać tego jednego procenta w całości mieszkańcom z budżetu miasta, którzy w porównaniu do radnych nie mają wpływu na resztę budżetu, czy jeśli radni nie mogą ograniczyć się do wsparcia inicjatyw mieszkańców, pomocy mieszkańcom w tworzeniu tych projektów, a za to firmowanie swojego nazwiska czy przypisywanie sobie zasług, to zastanówmy się, czy w ogóle potrzebny jest nam budżet obywatelski. Wtedy rozdysponujemy 100% środków i wtedy niech każdy radny chwali się, co dla mieszkańców zrobił - podkreślił radny Bronowski.

Odpowiedział mu radny Marek Łebkowski (KO), który jest przewodniczącym powołanej kilka miesięcy temu komisji doraźnej do spraw wprowadzenia zmian w regulaminie Ciechanowskiego Budżetu Obywatelskiego. Podkreślił, że wprowadzane korekty to dopiero początek zmian w CBO, ponieważ komisja doraźna nie kończy prac i wkrótce przedstawi kolejne propozycje. - Uchwała, którą podejmujemy, jest wynikiem wielu kompromisów, dyskusji i rozmów, które odbywaliśmy w gronie radnych wszystkich klubów. Dzisiejsza uchwała idzie naprzód, idzie ku obywatelskości projektów i budżetu obywatelskiego. Znacznie ogranicza te możliwości zawłaszczania głosów, bo rzeczywiście to też gdzieś legło u podstaw powołania tej komisji i pracy nad zmianą regulaminu. W mojej ocenie jako przewodniczącego komisji doraźnej jest to pierwszy krok, ważny i istotny - zanaczył radny Łebkowski.

Według Stanisława Bronowskiego wielu mieszkańców oczekiwało, że wszelkie kontrowersje dotyczące zasad CBO zostaną rozwiązane przed jego najbliższą edycją. - Po prostu mam wrażenie, że pewnych kwestii w ogóle nie chce się zmienić. I to jest trochę wyraz też mojej wewnętrznej irytacji, ponieważ ja głęboko wierzę, że te narzędzie, które daje nam budżet obywatelski, jest ważne, wartościowe i potrzebne. Tylko żebyśmy w końcu uchwalili uchwałę, która, że tak powiem spełnia nie tylko literę, ale też misję tego narzędzia, jakimi są konsultacje społeczne w ramach budżetu obywatelskiego. I to tyle - wyjaśnił radny PiS. Marek Łebkowski przypomniał, że to on w obecnej kadencji był inicjatorem zmian w CBO i nie można mu zarzucać, że nie chce zmienić regulaminu. - To jest pierwszy krok zmian. Można zrobić je rewolucyjnie, można ewolucyjnie. Wybraliśmy ścieżkę ewolucyjną, chyba lepszą, i dla budżetu, i dla mieszkańców, i dla wdrożenia tej edycji 2026, być może kolejnych zmian w 2027, tego się trzymajmy.

Dyskusję podsumował przewodniczący Rady Miasta Michał Jeziółkowski, według którego kluczowe na koniec i tak są intencje, zarówno radnych, jak i samych mieszkańców. - Nie mamy wpływu na to, jeżeli ktoś będzie miał negatywne intencje, żeby wykorzystać mechanizm budżetu obywatelskiego, który będzie skonstruowany jak najbardziej dokładnie, jak najbardziej precyzyjnie, który będzie zabezpieczał pewne mechanizmy służące do tego, żeby ktoś, kto chce zaszkodzić, to zaszkodzi zawsze, nawet przy konstrukcji uchwały, która będzie uszczelniała, która będzie minimalizowała ryzyka wykorzystania budżetu obywatelskiego właśnie w sposób niecny, tak jak były takie pojedyncze przypadki. Więc możemy sobie uchwalać prawo lokalne według własnego uznania, ale musimy bazować na przepisach prawa i też nie sztuką jest to, żebyśmy teraz na szybko uchwalali przepisy, które za chwilę będą zrzucone przez organy prawne wojewody, bo nie. Zgodzę się z tą drogą ewolucji, że to jest dobre rozwiązanie. I wracając do słowa intencje, ja osobiście uważam, że komisja doraźna miała bardzo dobre intencje, aby zaproponować szereg rozwiązań, które docelowo mają poprawić funkcjonowanie uchwały budżetu obywatelskiego. Budżet obywatelski nie kończy się na roku 2025 czy 2026. Mamy już za sobą wiele edycji, wyciągamy na bieżąco z nich wnioski, dlatego też powołaliśmy komisję doraźną. Na bieżąco reagujemy, pracujemy na bazie kalendarza, aspektów technicznych, które też wymuszają na nas to, abyśmy chcąc wykorzystać technologię, nie możemy sobie tego zaplanować z dnia na dzień - powiedział radny Jeziółkowski.

Dodajmy, że najbliższa edycja CBO wystartuje już w grudniu. Wtedy mieszkańcy będą mogli zgłaszać swoje projekty. Po ich analizie, w marcu miasto przedstawi listę pozytywnie zweryfikowanych projektów i przeprowadzi głosowanie, którego wyniki poznamy w kwietniu.